Monday, June 3, 2019

Layman’s Prayer


Lord, I am just a layman in the church
Lord, thank You for freely giving us salvation
Lord, I don’t know how to preach
Lord, I only know how to listen when people preach
Lord, I really don’t know how to pray out loud
Lord, I don’t possess a good voice to praise You!

Lord, I don’t expect to receive rewards in heaven
Lord, I am satisfied with the least important person position in heaven
Even that position is way more than what I really deserve
For me, to live beside You forever is more precious & more important than
Any crowns, rewards and glories;

It is the most precious reward for me!  

“Kawhhran Member Pakhat Ih Thlacam”


Bawipa kei cu, Kawhhran ih member menmen ka si
Bawipa rundamnak a lakin in pek, in tuahsakmi parah ka lungawi
Bawipa kei cu, thuthangṭha aupi thiammi ka silo
Bawipa kei cu, thuthanṭha simtu pawlih thu ngai lawng ka thiam
Bawipa kei cu, ring zetin, au ciamco ih thlacam ka thiamlo
Bawipa kei cu, aw ṭha zetih hlasak khal ka thiamlo

Bawipa, kei cu, Vanram ih laksawng ngah ding ka beisei lo
Bawipa kei cu, Vanram ih tenaubik dinhmun, ka duh tawk
Cuih dinhmun cu, ka phulo laksawng sangbik sawn a si
Suilukhum le laksawng dang pawl hngakin
Na kiangih kumkhua um dingmi ka si kha ka hrangah

Laksawng mankhungbik miangmo a si! 

Friday, May 10, 2019


Mom I love you, not because you are perfect
Mom I love you, not because you are strong
Mom I love you, not because you are beautiful
Mom I love you, not because you are diligent
You don’t have to possess all of these to be loved
Mom I love you, not because today is Mother’s Day
Mom I simply love you because of who you are
Mom I love you because you are my mother
Without you, I wouldn’t be who I am today
I love you mother!

Nu ka lo duhdawtnak hi, soiselbo na si ruangah silo
Nu ka lo duhdawtnak hi, mi tumruhzet na sinak ruangah silo
Nu ka lo duhdawtnak hi, na mawituk ruang khalah silo
Nu kalo duhdawtnak hi, na law tuk ruang khalah si cuanglo
Duhdawtnak co dingin, hivek pawl na nei heh a ul lo!
Nu ka lo duhdawtnak h, Nui Sunlawih Ni a siruang khalah a silo
Nu ka lo duhnak san cu nangmah na si ruangah sawn a si
Nu kan lo duhnak cu ka nu na si ruangah a si sawn
Nangmah umlo awla, tusun dinhmun ah ka um theilo ding
Ka lo duh Nunu!

Wednesday, April 10, 2019

Zumtu Kan Thih Hnuah, Kan Taksa Ruangpum A Thupi Lai Maw?


Mei-Ur Ih Mithi Phumnak (Cremation)

Mithi ruangpum mei ih ur kaangnak hi Hinduism sakhua biaknakih kum reipi rak hman zomi a si. Cucu Antyesti tin an ko. Cumi ih a san cu “Netabik Raithawinak” (the last sacrifice) tinak a si. Cutin mithi thlah awknak cu biaknak lamih daan vekin, a tlangpi in thih hnu nazi 24 sung ah mithi ruak cu urkaang a si ṭheu.

Hindu sakhua cun reincarnation timi, suahsalnak/piangnawnsalnak an zumih, meisa ihsin thianhlimnak a suaktir ti an zum ruangah meisa thawn mithi ruang an urkaang nak a si. Biaknak dangdang pawl Judaism, Christianity le Islam pawl khal in mithi phum dan an dangten an nei ve. Islam pomhnget zet pawl cun, mei ih mithi-ruang urkaang awk cu a thianghlimlomi a si tin an pom. An pom dan cu, “Pathian in taksa ruangpum mawizet in peih, a hnen kan kirsal tik khalah, a ṭhabik dinhmun in kan ruangpumpi Pathian hnen thlengsal ding kan si” an ti.

Judaism biaknak khalin, mithi cu urkaang siloin, phum tengteng ding tin an pom. Curuangah Bible sung khalah felfai ten an phum awknak hmun tampi ah hmuh theih in a um. America ramih mithi phumnak lam pawlpi a simi National Funeral Directors Association cun USA ah 50% tluk cu mei-ur nak thawn phum awk an siih, 2035 ahcun 80% tluk a si ding an ti. Canada khal cumi kum hrawng ahcun 90% tluk me-ur nakin phum aw ding an si ding ti a si.

Hitin mei-ur nakih mithi phum awk ding an tam sinsinnak cu sumpai liamkuang a mal ruangah a si. Zumtu tampi cun, “kan thih hnuah kan taksa ruangpi cu ziangvek in, in phum khal le poilo” titu tampi an um. Bible in mithi phum dan in zirhmi ziangvek a si ti zohtlang uh si!

Zumtu Hrangah Mei-Ur Ih Phum Awk Ding A Si Maw?

Bible ih kan hmuhmi cu zumtu pawl an thih tikah, mithi ruangpi cu ṭihzah upatnak le uluk zetin, mithi ruak retnak ding lungpi sung, thlan ṭha zetzet ah thawhsal ni hngakin an phum/ an ret. Mithi ṭha ten an phum awk hi ziangmibik a kawhhmuh duh ti kan theifiang a ṭul.

Bible sungah kan takruangpi thupit zia tampi hmuh ding a um. Pathian Amah rori ih saduhthah ih a design (Seem 2:7) mi a si. Curuangah David cun, Saam 139: 13-14 ah “Ka sungril tiang a tuah ṭhehtu cu nangmah na si; Ka nu ih pum sungih i seemtertu khal nangmah na si. Ṭih-um zet le lamdang zet ih in tuah ruangah, Ka lo thangṭhat. Na tuahmi hmuahhmuah hi mangbang
le khuaruahhar an si. Cucu ka thinlung zate in ka thei” a ti. Saam 8 nak khalah minung hi manbangza ih Pathian ih tuahmi kan sinak hmuh ding a um.

Kan takpum ruangpi kilkhawi ding thupi zia cu, I Kor 6:18-20 ah “Nu le pa sualnak kha hrial uh. Sualnak dangdang cun milai taksa hi a siatsuah tuk lo; sikhalsehla nu le pa sualnak a tuahtu cun amah ih taksa par hrimhrim ah sualnak a tuah a si. Nan ruangpum cu Thlarau Thianghlim biakinn a si ti nan thei lo maw? Cuih Thlarau cu nan sungah a um ih Pathian ih pekmi a si. Nannih cu nanmah ih ta nan si lo, Pathian ta nan si. Man pek ih leimi nan si. Curuangah nan taksa cu Pathian sunlawinak ah hmang uh” tin a um.
Kan taksa ruangpi cu kan mai ta siloin thlarau thianghlim umnak innpi a si. Sinan kan thih veten cun, kan taksa le thlarau cu a ṭhen aw vuarvi (Seem 35:18, Tirh 7:59, Jeim 2:26). Sinan kan taksa ruangpi cu kan thih hnu khalah thuanthu a nei lai.

Pathian In Mithi Ruang A Thupi Tir

Thawhsalnak ruangpum thawn pehparin, I Kor 15:20 ah “Sikhalsehla thudik cu hiti in a si: Khrih cu thihnak ihsin thawhtersal a si zo ih a thi ciami pawl thawhter an si ve ding ti theihnak ah rah hmaisa bik aamahkhan a si” le, Fil 3:21 ah “Amah in a ṭawnṭai ih a thi theimi kan pumsa ruangpi hi a sunglawimi amah ih ruangpi bangtuk ah a thleng ding; cumi tuahsuaknak dingah ziang hmuahhmuah amah ih uknak hnuai ih ret theinak cahnak huham a neihmi kha a hmang ding a si” tin a um.

Pathian hmuihmel kengin tuahmi kan taksa ruangpi cu thih hnu khalah, Pathian ih tuahmi a si ruangah ṭihzah upatnak thawn tuamhlawm aw ding a si. Curuangah, kan Bawi Jesuh ih ruangpi khal ṭihzah upatnak le rimhmui phunkim thawn, thianhlim zetin tuamhlawm ih, phum/ret a si. A sunglawimi ruangpi timi glorified body cu midangpi vekin, kan thosal ding tinak siloin, kan dam laiih, kan hmuihmel kan keng thotho ding.

Mithi ruangpum hi Pathian in thupi tukih a ret ve ruangah Sarah, Abraham, Deborah, Isaac, Jacob, Joseph, Aaron, Moses le midang tampi kan Bawi Jesuh telin a ṭha theibikin tuamhlawm in an phumnak a si.

Upatnak Thawn Phum Awk Ding

Bible ah mei-ur nak in siloin mithi cu phum tengteng ding tiih nganmi cu a um lo. Thukam Hlun mithiam pawl Old Testament scholars pawlih hmuhsuakmi cu upatnak le felfai te ih phum awk hi thupi zet a siih, ṭhiṭha ih phum awk theilomi cu ningzakza le thil mawilo zet a si ti an hmusuak.  Pastor kum reipi ṭuan zoih, cabu tampi khal ngantu , Dr Mike Fabarez cun, meisa-ur nak thawn phum awk cu Bible in sual a ti, tinak sawn siloin, zumtu pakhat cun, nasa zetin ruat hmaisa in a phum ih phum awk hi, mei-ur ih phum awk hnakin kan tuah sawn dingmi a si tin a sim.

Ziangruangah tile zumtu hrangah cun, ziangvekin kan phum awk ding timi hi Bible ah tampi in hmuhciami an um. Kan ruangpi cu upat pek dingmi a si bakah thlarauthianghlim umnak innpi a si.

Pathian in vutcaam a cangzomi a thotir thei sal lo maw ti thusutnak a um men thei. Pathian cun, ziangvek dinhmun ih mithi ruang ummi khal a thotir thei sal ṭheh. Ti sung tlakih thimi pawl, accident ih taksa ruang siat ṭheh ih thimi pawl, misa ih ur-kaang ih thimi pawl khal Pathian cun taksa ruang famkim ten a tho thei tir ṭheh. Sinan mithi ṭhaten phum a si tikah a thimi nu/pa upat peknak le a sersimtu Pathian upat peknak khal a si.

Tahṭhimnak pakhat cu, fa le pawl an nauhak laiah, lehnak milem toys pawl a siat tikah, an pa in a tuahṭha sal thei ti theiin, an pa tlung ding an hngak ṭheu. An pa ra tlung tikah, an tuahsual pang, ti a theiih a tuahṭhat sak sal ṭheu. Sinan, tihrim in, lehnak milem pawl an kut le ke tivek siatsuah hrim sehla, an pa cun, a tuahṭha thei konan, accident siloin, an tuahhrimmi a si ruangah a tuahṭha saksal thei konan, an pa cu a lungawi hrimhrim lo ding. A fa le pawl in milem tete kha, ṭhaten kilkhawi ih hmang ding kha a duhsak bikmi a si.

Zumtu cun, mithi kan phum awk tikah, ṭihzah upatnak le Bible ih zumnak ih kan pi le pu pawl le abikin in ruundamtu kan Bawipa Jesuh Khrih an phum bangin phum awk ding kan si.

(Himi Cahram cu Pastor, Dr. Mike Fabarez ih nganmi “10 Mistakes People Make About Heaven, Hell And The Afterlife” cabu sungih “Chapter 10-It Doesn’t Matter What Happens to My Body After I Die” timi ta a tawi theibikih letmi a si).


Wednesday, January 2, 2019

Christian cabu ṭhaṭha tampi cangan tu Dr. Josh McDowell cun nu le pa le fa le pehtlaih awknakah “Rules without relationships lead to rebellion, discipline without relationship leads to bitterness, anger and resentment” tin a sim.

Cumi umzia cu “Nu le pa in kan fa le hrangah ziangvek daan hnget khal tuahsak sehla, fa le thawn pehtlawih awknak/pawlkom awknak kan neilo ahcun, cumi daan pawl cun thu ngai duhlo sawnah le eltaihnak a suah tir sawn” tinak a si.

A sim betmi cu, fa le fala, tlangval zik reromi kan nei a sile, an khawvel (their own world/view) dinhmu nu le pa in kan hmusak thiamih, kan theithiamsak a ṭul zet a ti. Ṭhimnak ah na fanu/pa in “Rock N Roll” hla tivek ngai a paih zetih, ring zetzetin a room sungah a ngai ṭheu. Cuvek caan ah na hnaset zetih, “volume niam deuhin tuah aw” tivekih na sim hnakin, “ee, cumi hla cu ṭha zet ual, zo si a saktu?” tivekin theihcak zet vekin fa le biak thiam le ṭhatnak a suahpi tam sawn ti a si.

Nu le pa tampi cu fa le pawl hrangah thlun ding daan kan tuahsak ciamco ṭheu nan, fa le khawlvel an hmuh daan vekin an hmupi thiam lo ṭheu. An duh zawng tete balance zetin kan thlunthiam lo ahcun, nu le pa cu biaktlak ah mi an ruat nawnloih, anmah ten room sungih kharhkhum awk an hmang phah. Nu le pa cun fa le cu nunsim ding hrimhrim a siih, sinan, nun sim hlanah, pakhat le pakhat theithiam awkzet hmaisa a ṭul.


Fa le pawl khawvel (view) theisak thiam le hmusak thiamin nun sim thiam vivotu nu le pa si zuam cio uh si!

Thursday, December 13, 2018

Ram 3 Nakih Khawmpi Kan Tuah Dan Thlirsalnak

Laimi pawl hi, khawmpi uar zet le hmang hlunghlai ti zettu kan si. Laitlang lam le Kawlram lamih kan rak hman ṭheu tikah, a tlangpiin, mikhual pawl rawl dar a si tlangpi. Cucu keimah theih ban tawk le hmuh ban tawkah a san pathum a um…

1)    Hmunkhat ih miburpi ih rawlei khawmih thunuam relkhawm phah hi nuam kan ti.
2)    Laimi cu rethei tete kan tam tikah, khawm zoh phahih sa ei hi man hla kan ti.
3)    Abikin Laimi pawl kan khuasak nakah, ei le in daar awklo cun, rawl va hlam le va ei ciamconak ding hmun le dawr tivek harsatnak a um.

Cucu Laitlang lam le Kawlram dinhmun ka hmuh le ka theih ban tawk a si. A dik ṭhehlo tla si men thei. San dan tla tampi um lai ko ding.
Pathian zangfahnak in ramthumnak North America, Europe le Australia tivek ah Laimi tampi kan thleng rero zo. Hivek ram ṭhanso zetnak khalah, Laimi kawhhran umnak ram ahcun khawmpi hi kum hnih veikhat, kumthum veikhat tivekin neih a si tlangpi. USA dinhmun ka theih ban tawkah, zovek kawhhran khal khawmpi neih tikah, nihnih/thum sung cu inntek in rawl dar a si.

Mipum tamtuk lo hrang ahcun, a poi ciamconak a umlo men thei. Sinan, Association tumpipi, mipum a thawng telih khawm zawhtu ummi hrang ahcun, phurrit zet pakhat a si. Cubakah, kawhhran fate deuh pawl tla cun, khual dar duh kohkoh hmanah, khawmpi dar theilo dinhmun ih um an tampi. Ka sim duhmi sawn cu, khawmpi kan tuah kha tutiang ahcun thilṭha si ko. Asinan, inntek ih rawl dar ṭheh timi hi, hmang nawnlo thiam vivo sehla, zapi hrangah a zangkhai zet ding ka zum.

Curuangah;

1)    Ram 3 nak ih um hrangah cun, khawmpi tuah caan ah professional zetin, ei le in dar aiah, convention hall ṭhaṭha san lawlawin, mikhual le inntek khal mah ten rawl tumaw cio men sehla. Duh le breakfast le tidai tivek fang lawng inntek in ṭuanvo la sehla, cutin ṭhangso lam kan pan vivo sawn pei maw ti hi ruat a cu zet zo.
2)    Culole sum burkhawmmi bangawin, convention tuahnak ah rawl telin order lawlaw sehla, inntek khal zianghman buai ṭulloin khawmpi ah tel thei ding.

Khawmpi neih tinten Lailam style ih rawl dar awk ringring hi, hilam ih suakmi le ṭhanglianmi cu sim hrihlo, kum rei deuh rak umzotu hrangah cun, duhthla a la nawnlo lawng siloin, san a man nawnlo. A ṭul tuk ciamcomi khal a si lemlo. Tusun ih, Biaknak lamih hruaitu pawl an upa vivoih, an cawlh cun, kan fa le san thleng hlanah, khawmpi tivek an tuah paih nawnlo ding a phan um riangri.


Culawng siloin, Christmas le kumthar le mipi sawmih tuahmi puai kan tuah tinten, sa talh fekfek, ti celcel in biakinn ah rawlsuang celcel tivek tete hi nuam teten kan cawl vivo a cu thlang maw ti hi ruah a cu zet zo. Hivek tete kan tuahmi in, tuhnu kum 20, 30 ih kan biakinn le kan community luahtu ding fa le pawl lamzin dangih an palnak ding sawn a silo ding kha thupi zet a si.

Monday, November 5, 2018

Pathian Biak Timi?


Leitlunih larzet, Pathian hlasak music band, Casting Crowns hotubik le hlasakthiam Mark Hall cun "Pathianbiak (worship) kan timi cu; zarhkhat sung mah duh dandan in nung ih, Zarhpi ni ah biakinn ah hnipuan mawi zet thawn, projector ih kapmi screen parih, nganciami cafang pawl sak le siar men kha a silo. Kol 3:17 vekin ziang tik can khalah, ziangvek kan tuah khalah Pathian hmin sunlawinak dingah a si" a ti.

Cubakah, "Lovesong sak thuhla khalah, lovesong sak kha sual a si tinak sisawn loin, zumtu hrangah cun Pathian thangtthatnak hla sakah Pathian hmin a sunglawi ih Pathian a lungawi sawn ti a fiang sawnmi kha tuah a ttha sawn. Jesuh a lungawi in a hni siamsi ti ka thei. Cumi in Amah thangtthat duhnak a karh tir sinsin" a ti.

"Pathian kan thangtthat timi cu leitlun lennak le nun nomnak thawn zianghman a pehpar awlo. Kan nunnak sanbik sawn cu Pathian sunparnak hi ziangkim kan tuahmi ah lang tir ding sawn a si" a ti bet.

Pathian thangtthat nak taktak timi cu lenglam hmuh theih mi in siloin, sunglam ih rak put suak sawnmi a si.