Wednesday, January 2, 2019

Christian cabu ṭhaṭha tampi cangan tu Dr. Josh McDowell cun nu le pa le fa le pehtlaih awknakah “Rules without relationships lead to rebellion, discipline without relationship leads to bitterness, anger and resentment” tin a sim.

Cumi umzia cu “Nu le pa in kan fa le hrangah ziangvek daan hnget khal tuahsak sehla, fa le thawn pehtlawih awknak/pawlkom awknak kan neilo ahcun, cumi daan pawl cun thu ngai duhlo sawnah le eltaihnak a suah tir sawn” tinak a si.

A sim betmi cu, fa le fala, tlangval zik reromi kan nei a sile, an khawvel (their own world/view) dinhmu nu le pa in kan hmusak thiamih, kan theithiamsak a ṭul zet a ti. Ṭhimnak ah na fanu/pa in “Rock N Roll” hla tivek ngai a paih zetih, ring zetzetin a room sungah a ngai ṭheu. Cuvek caan ah na hnaset zetih, “volume niam deuhin tuah aw” tivekih na sim hnakin, “ee, cumi hla cu ṭha zet ual, zo si a saktu?” tivekin theihcak zet vekin fa le biak thiam le ṭhatnak a suahpi tam sawn ti a si.

Nu le pa tampi cu fa le pawl hrangah thlun ding daan kan tuahsak ciamco ṭheu nan, fa le khawlvel an hmuh daan vekin an hmupi thiam lo ṭheu. An duh zawng tete balance zetin kan thlunthiam lo ahcun, nu le pa cu biaktlak ah mi an ruat nawnloih, anmah ten room sungih kharhkhum awk an hmang phah. Nu le pa cun fa le cu nunsim ding hrimhrim a siih, sinan, nun sim hlanah, pakhat le pakhat theithiam awkzet hmaisa a ṭul.


Fa le pawl khawvel (view) theisak thiam le hmusak thiamin nun sim thiam vivotu nu le pa si zuam cio uh si!

Thursday, December 13, 2018

Ram 3 Nakih Khawmpi Kan Tuah Dan Thlirsalnak

Laimi pawl hi, khawmpi uar zet le hmang hlunghlai ti zettu kan si. Laitlang lam le Kawlram lamih kan rak hman ṭheu tikah, a tlangpiin, mikhual pawl rawl dar a si tlangpi. Cucu keimah theih ban tawk le hmuh ban tawkah a san pathum a um…

1)    Hmunkhat ih miburpi ih rawlei khawmih thunuam relkhawm phah hi nuam kan ti.
2)    Laimi cu rethei tete kan tam tikah, khawm zoh phahih sa ei hi man hla kan ti.
3)    Abikin Laimi pawl kan khuasak nakah, ei le in daar awklo cun, rawl va hlam le va ei ciamconak ding hmun le dawr tivek harsatnak a um.

Cucu Laitlang lam le Kawlram dinhmun ka hmuh le ka theih ban tawk a si. A dik ṭhehlo tla si men thei. San dan tla tampi um lai ko ding.
Pathian zangfahnak in ramthumnak North America, Europe le Australia tivek ah Laimi tampi kan thleng rero zo. Hivek ram ṭhanso zetnak khalah, Laimi kawhhran umnak ram ahcun khawmpi hi kum hnih veikhat, kumthum veikhat tivekin neih a si tlangpi. USA dinhmun ka theih ban tawkah, zovek kawhhran khal khawmpi neih tikah, nihnih/thum sung cu inntek in rawl dar a si.

Mipum tamtuk lo hrang ahcun, a poi ciamconak a umlo men thei. Sinan, Association tumpipi, mipum a thawng telih khawm zawhtu ummi hrang ahcun, phurrit zet pakhat a si. Cubakah, kawhhran fate deuh pawl tla cun, khual dar duh kohkoh hmanah, khawmpi dar theilo dinhmun ih um an tampi. Ka sim duhmi sawn cu, khawmpi kan tuah kha tutiang ahcun thilṭha si ko. Asinan, inntek ih rawl dar ṭheh timi hi, hmang nawnlo thiam vivo sehla, zapi hrangah a zangkhai zet ding ka zum.

Curuangah;

1)    Ram 3 nak ih um hrangah cun, khawmpi tuah caan ah professional zetin, ei le in dar aiah, convention hall ṭhaṭha san lawlawin, mikhual le inntek khal mah ten rawl tumaw cio men sehla. Duh le breakfast le tidai tivek fang lawng inntek in ṭuanvo la sehla, cutin ṭhangso lam kan pan vivo sawn pei maw ti hi ruat a cu zet zo.
2)    Culole sum burkhawmmi bangawin, convention tuahnak ah rawl telin order lawlaw sehla, inntek khal zianghman buai ṭulloin khawmpi ah tel thei ding.

Khawmpi neih tinten Lailam style ih rawl dar awk ringring hi, hilam ih suakmi le ṭhanglianmi cu sim hrihlo, kum rei deuh rak umzotu hrangah cun, duhthla a la nawnlo lawng siloin, san a man nawnlo. A ṭul tuk ciamcomi khal a si lemlo. Tusun ih, Biaknak lamih hruaitu pawl an upa vivoih, an cawlh cun, kan fa le san thleng hlanah, khawmpi tivek an tuah paih nawnlo ding a phan um riangri.


Culawng siloin, Christmas le kumthar le mipi sawmih tuahmi puai kan tuah tinten, sa talh fekfek, ti celcel in biakinn ah rawlsuang celcel tivek tete hi nuam teten kan cawl vivo a cu thlang maw ti hi ruah a cu zet zo. Hivek tete kan tuahmi in, tuhnu kum 20, 30 ih kan biakinn le kan community luahtu ding fa le pawl lamzin dangih an palnak ding sawn a silo ding kha thupi zet a si.

Monday, November 5, 2018

Pathian Biak Timi?


Leitlunih larzet, Pathian hlasak music band, Casting Crowns hotubik le hlasakthiam Mark Hall cun "Pathianbiak (worship) kan timi cu; zarhkhat sung mah duh dandan in nung ih, Zarhpi ni ah biakinn ah hnipuan mawi zet thawn, projector ih kapmi screen parih, nganciami cafang pawl sak le siar men kha a silo. Kol 3:17 vekin ziang tik can khalah, ziangvek kan tuah khalah Pathian hmin sunlawinak dingah a si" a ti.

Cubakah, "Lovesong sak thuhla khalah, lovesong sak kha sual a si tinak sisawn loin, zumtu hrangah cun Pathian thangtthatnak hla sakah Pathian hmin a sunglawi ih Pathian a lungawi sawn ti a fiang sawnmi kha tuah a ttha sawn. Jesuh a lungawi in a hni siamsi ti ka thei. Cumi in Amah thangtthat duhnak a karh tir sinsin" a ti.

"Pathian kan thangtthat timi cu leitlun lennak le nun nomnak thawn zianghman a pehpar awlo. Kan nunnak sanbik sawn cu Pathian sunparnak hi ziangkim kan tuahmi ah lang tir ding sawn a si" a ti bet.

Pathian thangtthat nak taktak timi cu lenglam hmuh theih mi in siloin, sunglam ih rak put suak sawnmi a si.

Judas Iscariot Aiawhtu 12th Nak Dungthluntu Zo Si?




Tirhthlah sungah Judah Iscariot aiawhtu dingah Jesuh dungthluntu pawl thla an cam ciamco tikah, mi pahnih hril ding ummi sungin, Matthias timipa cu, camcawhfung zuknak in an hril. Himi thu ah, Bible lam thiam pawlin, “Camcawhfung zuk tivek cu Thlarau Thianghlim hnaṭuan a silo, minung lamih thinlung rang tuk thu le mah duhnak in tuah men mi a si” tin a titu an um. Cubakah Matthias ih thuhla khal, a langnak bungcang dang a um nawnlo.

“Pathian in dungthluntu 12th nak a hril taktakmi le Jesuh rori ih a kohmi taktak cu Saul tiih rak theihmi Paul a si” tin Bible thiam hrekkhat cun an zum. Bible ah Matthias cu Pathian duhlo zawngin an hril ti ngan in a umlo nan, Pathian ih kohmi taktak hnakin minung lamih duhsak, manhlap tuk nak ruangih hril ngahmi a si tin khal an ti. Paul cun, Jesuh dungthluntubik vekin ca a ngan tikah “Paul, Jesuh Khrih ih siahhlawh, tirhthlah si dingih kohmi (minung hnen ihsin tirhthlah silo, minung ih tirhthlah khal silo, Jesuh Khrih le Amah thihnak ihisn a kaithotu Pa Pathian ih tirhthlah sawn) tin a ngan ṭheu.

Thuphuan 21:14 ih Vanram, lungphun 12 parih Tuufano ih tirhthlah 12 hmin nganmi ah “Matthias” maw “Paul” hmin a si sawn pei ti hi Bible lam thiam pawl cun, an ngaihtuah zetmi a si. Ziang khal va si sehla, Matthias khal Pathian thusim ruangah marta in thah a tuarih, Paul khal marta in a thi ve. Zo hmin ngan in a um ti theih ding cun, vanram thlen tikah lawng kan theithei ding.

Himi thuanthu ih zir dingih ka hmumi cu, minung lam le tisa lam ih kan duh tuknakin, vei tampi cu Pathian duhdaan a siko tin ṭan lakin kan tuah ṭheu. Cu tiih kan tuahmi cu, Pathian thu thawn kaih aw dingin lamzin kan mah ten kan hawl bet lala ṭheu. Bawipa in A caan a kim a ticun, Pathian sawnin, zo hmanih hril le hawl ciamco ṭulloin, Paul a tirhthlah si dingah a hril vukvi men. Tirhthlah 12th nak ciah a va silo khal le, Amah Jesuh roriih kohmipa Paul cu, tirhthlah ropi maksakbik ah a cang ta riai.

Wednesday, October 31, 2018

Zumtu & Halloween?


Halloween cu USA ramih commercial holiday ah larbik 2 nak a si.  Americans mipi in kumtin $5 billion dollars cu Halloween hrangah an hmang tlangpi. Cubakah USA ahcun kumkhat sungih “candy” an zuarngahmi ih ṭhenli ṭhenkhat cu Halloween can ah an zuar ngah caan khal a si.

Ziang ruangah himi October 31 hi an uar ciamco? Bible in teh  a simmi um maw? Halloween ih tel ve hi a sual maw lole “candy” einak puai men si maw? Zumtu in teh  kan tuah ve dingmi a si maw?

Bible le Halloween?

Halloween cu nitlaknak ram “western custom” ih nunphung pakhat a si. Bible ah direct ih nganmi a umlo. Sinan Bible thawn a kaihaw maw tih cu zohṭhim ding tampi a um.  Halloween ziang a si ti hi theih hmaisabik a ṭul.

Ziangsi Halloween timi?

Halloween timi a san taktak cu “All Hallows Day (or All Saint’s Day)” ´’mithianghlim pawlih ni ‘ tinak a si ih,  November 1 ih rak tuahmi a si. Halloween tin a rak cannak cu Mirang ih “Allhalloween, All Hallows’ timi an komkhawmmi a si. Cucu October 31 zanlamah “Evening and All Saint’s Eve” tin an tuah ṭheu. Asinan nehhnu vivo ah Halloween cu candy dil zan, trick-or-treating, pumpkins, mithla “ghosts” and mithi, thlarausual tivek pawl thawn nuamnak  zan ah a rak cang.

Zumtu in Halloween kan hmang ding maw?

Philippians 4:8 , “Thunetnak ah, ka u le ka nau pawl, a ṭhami, porhtlak a si mi, a taktak a si mi, upat tlak a si mi, a dikmi, a thianghlimmi, duhnungza a si mi le hminṭhatnak a petu thil pawl thawn nan thinlung cu khatter uh.”  tin in ti.  Cuti sile Halloween hi Pathian duh zawng daihnak, zalennak le rundamnak hrang a si maw lole nuamnak men ṭihnung zawngih puai tuahnak sawn a si?

Cubakah Bible  “witchcraft, witches, sorcery” dawi, khawsia, khuavang tivek hrimhrim Pathian duhzawng a si lozia hmuh theih a si. Leviticus 20:27 “Mipa siseh, nunau siseh, thimi thlarau a kotu pol le dawi thiam pawl cu lungto in den that an si pei; hibangtuk a tuahtu cu amah ih sual ruangah a thi a si,” tiah a ti. Deuteronomy 18:9-13 khalah, “Bawipa nan Pathian ih a lo pek dingmi ram nan thlen tikah cutawkih a rak um ciami miphun pawlih fihnungza umtlan daan pawl cu thlun hlah uh. Biakṭheng parih meisa ah nan faale pawl cu thawinakah pe ve hlah uh; nan minung pawl lakah tinzohthiam siseh, dawithiam siseh, aizingthiam siseh, pol siseh,  miham thiam siseh, mitkher thiam siseh, mithi kawh thiam siseh, cupawl a tuahtu zohman um hlah haiseh. Cubangtuk fihnungza thil a tuahtu pawl cu Bawipa nan Pathian huatmi an si; curuangah a si hmaiih nan nor deuhdeuh tikah hi miphun pawl a dawisuahnak cu!  Bawipa nan Pathian ih rintlak taktak si dingin um uh.”  

Halloween tel ve a poi maw?

 Ephesians 5:11-12, “Milai ih tuah ṭheumi santlai lo thil le khawthim sung thil pawl cu a dai in dai hlah uh. Cubangtuk thil pawl cu tleunak ah thlenpi sawn uh. Thim sungah a thlithup ih tuahmi thil pawl cu ningzakza an si; a ṭong hman ṭong ngam ding an si lo.  (2 Corinthians 6:17)Cule Bawipa in:“Annih pawl tlansan uhla, an hnen ihsin ṭhen aw uh. A thiang lomi cu a dai in dai hlah uh; Cutin ka lo cohlang hai ding. “
Bible ih Pathian duh zawng tuah ding in simmi cu  Exodus 22:18; Leviticus 19:31; 20:6, 27,. Acts 8:9-24, Acts 13:6-11 le Acts 19:19) pawl khalah siar a theih.

Cuti sile Halloween cu zumtu pawlin kan hmang lo ding maw? Kan fa le nauhak tete  princess , cowboy le super hero pawl vekin hnipuan an hruk ih candy an dil a sual maw? Sual lo. Sile ziangmi si kan hrial ding mi a um maw? Um lawlaw!  Nu le pa pawl in fa le nauhak pawl candy dil an feh ding le setan ih thlemnak telmi party nak le ṭihnung (satanic character) tivek telmi hnipuan hruklo ding a thupi zia sim ding. Thil fate tak teten setan a cangvai ṭheu.  Zumtu pawl hivekih tel a duhmi cun Philippians 1:27 thawn a kaih aw maw ti check aw ta seh.

Hivek caan ah kawhhran hrekkhat cu Pathian thu ca “tracts” tete ,  Halloween candy thawn an zem ve ṭheu. Ziang khal sile zumtu cun Romans 14 in sim vekin, kan tuahmi ah Pathian hmin a sunglawi maw timi zoṭhim in ziangkim tuah sawn ding kan si.

(PS. Mirang article dangdang ta lakkhawmmi a si)

Saturday, October 27, 2018

Mark Hall



Leitlun ih theihlar zetmi “Casting Crowns” timi Christian Contemporary Music Band ih Vocalist Mark Hall hi, (keimah thawn khukhri, thla thum lawngih upa) mirang ṭongih “dyslexia” (a learning disorder marked by a severe difficulty in recognizing and understanding written language, leading to spelling and writing problems. It is not caused by low intelligence or brain damage) timi ca felfai tem siarthiamlonak natnak neitu a si.

Kum 20 a si ah, Pathian ih kohnak aw thei in Bible tlawngkai a thok. Bible tlawng a kai ih, nikhat cu, test an tuah. Zianghman ngan ding a theilo ih, zianghman nganloin, test cu a tuah ve tawp. “Music lam tiah, cord 4 lawng ka theih sunmi a umih, zianghman thiammi a rak neilo” tiah a ti. setan in nasa zetin, a rak bum tum reroih, thanau dingin, “zianghman, na thiamlo, na tuah theilo ding, na hlawhtling lo ding” tin a rak bum tum rero ṭheu. Caan tampi cu mitthli tlak le thanau in a rak um. Nupi note nei pek, Bible tlawng kai phah thawn, thinlung, taksa, thlarau lamah hrasatnak tampi a rak tong tiin “Life Stories” timi a cabu ah a ngan.

Sinan,minung lam ih cang theilo timi dinhmun pawl pahtlangin, Pathian rinsan in ke a kar tikah, an music band “Casting Crowns” cu leitlun ih theihlarbikmi le “Grammy” cawimawinak tiang cobangmi ah amah hruainak zarah an rak cang thei. Amah Mark khal Eagle’s Landing First Baptist Church, McDonough, GA, USA  ah hlawhtling zetmi youth pastor a ṭuan.

Gospel hlasaktu hlawhtling zetmi a si vekin a sim uar zetmi cu, “Ziangmi si tuah ding ṭha a si timi kan theih a thupi zet tin a retih, zianghla kan ngai, ziangmi TV/ show/movies kan zoh timi pawl le ziangkim hi an thupi zet” tin pomtu a si. A sim betmi cu minung cu thlaurau thawn a nungmi kan siih, kan nunnak ih kan tonmi hmuahhmuah hi a thupi in san an nei tin a sim (Filipi 4:8).

A tawi zangin, Mark Hall hi, mi pangai hnakih, tlamtling lole, thiamlo (Below average person) a rak si. Sinan, Pathian kohnak felfai ten a theiih, setan ih thanaunak dingih a thlem tinten Pathian rinsanin, teimak suahin ṭan a laknak parah Pathian in tlausuah pe in, tusun niah, leilungtlunpi ih theihmi mino Pastor le hlawhtling zetmi gospel hlasak thiam a rak can theinak a si. A sim uar zetmi pakhat cu “Ziangkim hi Pathian ih tuahmi an siih, Pathian hrangah an si” tih hi a si.

Kan tlamtlinlo nak le kan tlaksamnak sawn ah Pathian in hlawhtlin/tlamtlingnak in pe ṭheu!

Wednesday, October 24, 2018

Kawhhran Sungih Aungbali/lucky tickets (raffles) Hmangih Sumhawl A Sual Maw?


Kawhhran tampi ah, lucky ticket tiih kan theitlangpi bikmi paisa malte in ticket lei ih thil man tampipi ngah dingih sumpai hawl hi tuah a si ṭheu. Zumtu hrekkhat cun, hivekih kawhhran sungih sumpai hawl hi Bible thawn a kaihawlo tin a duhlotu an um ve.
    A duhlotu pawlih an simbikmi cu, hivek tuahnak ihsin, sumpai malte in, thil mankhung zet ngah duhnak le duhhamnak a suaktir thei ti a si. Cubakah, hivek tuahnak ihsin, thil dangdang “gambler mentality” timi olten (shortcut) milian siduhnak lungput a suaktir an ti.
   An duhlonak pakhat lala cu hivekih kawhhran ih sumpai hawlnak tuah hi Bible ih kawhhran sumpai laklutnak ding timi ah a tello ruang khalah a si. Bible ih fialmi a si lo. Pathian hnaṭuannak hrang cu ṭhenhra ṭhenkhat le thawhhlom in sumpai lut ding a si sawn an ti. (e.g., Numbers 18:242 Chronicles 29:31Malachi 3:10). Second Corinthians 9:7 khalah, “Zozo khal a thinlung a ṭhencat ngah hnuah pe seh; sir awknak thawn pe hlah seh; ka ṭuanvo a si, ti khalin pe hlah seh. Lungawi aipuangte ih a petu lawng Pathian in a duh a si” tin a um. Lucky ticket leitu tampi cu mah lungtho teih lei siloin, pakhat khat ka ngah ve pangah lole loh theihlo in lei tir ruangih lei a si tikah thinlung tellomi cu Pathian in a sanglo.
     A fiang zetmi cu kawhhran ih ṭulsammi sumpai hawlnak ah lucky ticket tivek hmangloin, Pathian in mipi thinlungah pek duhnak thinlung an neih dingin zuam ding a si sawn (Deuteronomy 16:171 Corinthians 16:2). Hivek ticket pawl zumlotu hnen lenglam ih zuar ding khal a silo. Ziangah tih le Pathian ram hrang cu zumtu pawlin support ding sawn a si ih, zumlotu pawlih bomnak a ṭul lo.

      Hivek tuah a duh pawl lole ṭha titu pawl lala cun, a poinak a umlo, ziangah tih le himi paisa in ṭhatnak tampi a tuah. Thil ṭha an “win” pang le khal hrekkhat cu an hlu salih, ṭhatnak tampi an tuah. Hivekih tuah hi nuamnak pakhat khal a si ih, mipi lung a thotir an ti ve thung. Hivekin Bible khalah camcawhfung zukin an tuah ve tiih a ṭangtu khal an um ve. (Leviticus 16:8Proverbs 16:33). Bible in hivek a ṭhatlonak simfiangmi ngaingai a um cuangloih a poilo an ti ve.
    Judas Iscariot aiawhtu ding Matthias an hril lai khalah Acts 1:26 hivek phun (a bangaw ciah lonan, camcawhfung zuk an hmang) an hmang ko an ti ve. Asinan Bible thiam Scholars tampi cun, dungthluntu pawlin Pathian ih tumtahmi/khaukhihmi hngak ṭenṭo loih anmah duhnak in an tuah an ti ve. Pathian ih hril taktakmi sawn cu Paul a si (Acts 9:1–15) an ti. Sinan, dungthluntu pawlin Pathian duhlo zawngin thil an tuah timi cu Bible ah ngankhum in a um ve cuanglo.

    Curuangah kawhhran ih lucky ticket thawn fund kan hawl ding tikah kan sutawk dingmi cu:

• Jesuh in hitin fund kan hawlnak hi lungtho ten pek ai in ṭha a ti ve maw?
• Hivek fund raise nakin kawhhran hi sumpai duhham tukmi ah in can pang maw?
• Hivek tuahnakin Pathian ih thil ti theinak kan ringlonak a suah tir sawn pang maw?
• Sumpai ngahmi a hmannak dikah hman a si maw?
• A myat tamtuk ngah ding ralring aw.
• Zumlotu pawl hnenah va zuarh hlah.
• Member pawlih theihfiang dingin simfiang ding.
• Bible thawn a kalh awlo tivekin ṭan lak ciamco lo ding. Hrekkhat hrangah Bible thawn a kalh titu an um thei.
• Mah siannakin pek ding. Cucu thlausuah a si. Pakhat khat ngah duh ve nak thawn pe lo ding.


(PS: Mirang ih nganmi cahram 2 ta a remcang dan in le a tawi zawngin letmi a si)